MBG ve Kopdes Merah Putih: Ekonomik Çözüm mü, Devlete Yük mü?

Endonezya'nın Kalkınma Öncelikleri Üzerine Diasporadan Bir Bakış

Cakarta, 12 Ağustos 2026 — Makan Bergizi Gratis (MBG) ve Koperasi Desa/Kelurahan Merah Putih (Kopdes Merah Putih) programları, Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto hükümetinin kalkınma gündeminin parçası olan iki büyük programdır.

Her ikisinin de amacı esas olarak olumludur. MBG'nin, toplumun beslenme ihtiyacının daha iyi karşılanmasına katkı sağlarken aynı zamanda gıda ekonomisi zincirini hareketlendirmesi bekleniyor. Kopdes Merah Putih ise kooperatifler ve toplumsal ekonomik faaliyetler yoluyla köy ekonomisini güçlendirmek üzere tasarlandı.

Ancak bu iki programın ölçeğinin büyüklüğü, bize göre açıkça konuşulması önemli olan bir soruyu gündeme getiriyor:

Bu iki program şu anda en acil öncelikler midir, yoksa önce güçlendirilmesi gereken temel toplumsal ihtiyaçlar hâlâ var mıdır?

Yurt dışında yaşayan Endonezya diasporasının bir parçası olarak biz, kalkınma önceliklerinin en temel zeminden başlaması gerektiği görüşündeyiz: iş, sağlık ve eğitim.

MBG: Beslenmeye Yatırım mı, Fazla Büyük Bir Program mı?

Çocukların büyümek ve gelişmek için besleyici gıdaya ihtiyacı var. Erken yaşlardan itibaren beslenmenin iyileştirilmesi, Endonezya'nın insan kaynağı niteliği açısından uzun vadeli bir yatırım da olabilir. Ancak program büyüdükçe, yönetiminin zorluğu da o oranda büyüyor.

Gıda güvenliği, yemek kalitesi, dağıtım, denetim, bütçe verimliliği ve gıda maddelerinin kalitesi ciddiyetle ele alınması gereken konulardır.

Çünkü MBG'nin başarısı yalnızca ne kadar yemek dağıtıldığıyla değil, şu sorularla da ölçülmelidir:

Bu yemekler güvenli mi? Besin içeriği uygun mu? Hedefine ulaşıyor mu? Ve kullanılan bütçe azami faydayı sağlıyor mu?

Peki Kopdes Merah Putih Ne Durumda?

Ölçek bakımından ondan aşağı kalmayan ikinci program ise Koperasi Desa/Kelurahan Merah Putih'tir. Hükümet, köy ekonomisini güçlendirmek için on binlerce kooperatifin kurulmasını hedefliyor.

Doğru yönetilirse kooperatifler, köy halkının pazara, finansmana, dağıtıma ve mal tedarikine erişmesine yardımcı olabilir. Örneğin çiftçiler, kooperatifi, ürünlerini daha büyük miktarlarda satmadan önce topladıkları bir yer olarak kullanabilir.

Ancak kooperatif kurmak kendiliğinden refah yaratmaz. Kooperatifin gerçek bir işletmeye ihtiyacı vardır.

• Ürün olmalıdır.
• Tüketici olmalıdır.
• Yönetim olmalıdır.
• Kâr olmalıdır.

Ve en önemlisi, bu kooperatifin gerçekten sahibi olan ve onu kullanan üyeler olmalıdır.

2026 tarihli 7 sayılı PMK, 2026 Dana Desa bütçesinin yaklaşık yüzde 58,03'ünü, yani 34,57 trilyon rupiah tutarını KDMP'nin uygulanmasını desteklemek üzere ayırıyor; 2026 Dana Desa toplamı ise 60,57 trilyon rupiah olarak belirlendi.

Bu rakam, hükümetin bu programı ne kadar ciddi biçimde desteklediğini gösteriyor. Ancak devletin desteği büyüdükçe, şeffaflık ve sonuç talebi de o oranda büyüyor.

Peki Bize Göre Daha Acil Olan Nedir?

Diaspora olarak bakışımız belki tam da burada biraz farklılaşıyor. Biz MBG ve Kopdes'i kötü programlar olarak görmüyoruz.

Ancak öncelik sıralamasını sorguluyoruz.

Bize göre, Endonezya'nın tamamında öncelikle ciddiyetle ve eşit biçimde güçlendirilmesi çok önemli olan üç temel zemin var.

1. İş İmkânı ve İnsana Yakışır Gelir

Bize göre en temel mesele, Endonezya halkı için yeterli, üretken ve kolay erişilebilir iş imkânının varlığıdır.

Evin geçimini sağlayan kişinin düzenli bir işi ve insana yakışır bir geliri olduğu bir aile düşünün.

Bu gelirle aile besleyici gıda satın alabilir, çocuklarının eğitim masraflarını ödeyebilir, sağlık hizmetlerine erişebilir, insana yakışır bir konuta sahip olabilir ve geleceği için birikim yapabilir.

Gıda yardımı programları, halkın kısa vadedeki ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olabilir.

Ancak insana yakışır bir iş, aileye uzun vadede ihtiyaçlarını kendi başına karşılama gücü verir.

2. Eşit Dağılmış Bir Sağlık Sistemi

İkinci zemin sağlıktır.

Uzak bölgelerde yaşayan insanların sağlık hizmeti alabilmek için uzun yollar kat etmek zorunda kaldığına dair pek çok anlatıyı hâlâ duyuyoruz.

Bazı bölgelerde sağlık tesisleri hâlâ sınırlı, sağlık personeli eşit dağılmamış durumda ve hizmet kalitesi kentsel bölgelerle uzak bölgeler arasında henüz aynı değil.

Bir diğer mesele ise sağlık çalışanlarının refahıdır.

Bazı bölgelerde sağlık çalışanlarının maaş ya da haklarının ödenmesindeki gecikmelere ilişkin şikâyetler olduğunu da görüyoruz.

Bize göre bu tür meselelerin ciddi biçimde ele alınması gerekiyor.

Çünkü sağlık, beklemeye tahammülü olmayan temel bir ihtiyaçtır.

İnsanlar, ister şehir merkezinde ister köyde, küçük bir adada veya iç bölgelerde yaşasınlar, ihtiyaç duyduklarında uygun nitelikte sağlık hizmeti alabilmelidir.

Sağlık tesisleri kurmak, erişimi genişletmek, yeterli sayıda sağlık personeli sağlamak, ilaç ve ekipmanın varlığını güvence altına almak ve sağlık çalışanlarının refahını temin etmek Endonezya'nın geleceği için çok önemli bir yatırımdır.

3. Kolay Erişilebilir Eğitim ve Refahı Sağlanmış Öğretmenler

Üçüncü zemin eğitimdir.

Okulun uzaklığı, coğrafi koşullar, tesis yetersizliği ya da ailenin ekonomik sorunları nedeniyle eğitim almakta güçlük çeken Endonezyalı çocuklar hâlâ var.

Bize göre hükümetin, her Endonezyalı çocuğun düzgün ve nitelikli bir okula erişimi olmasını sağlamayı sürdürmesi gerekiyor.

Bir köyde okul çağında yeterince çok çocuk varsa ama okul çok uzaktaysa, eğitime erişim henüz gerçekten eşit değil demektir. Bu nedenle okulların yapımı ve dengeli dağılımı dikkat gerektiren bir konu olmalıdır.

Ancak yalnızca okul binası yapmak yeterli değildir. Öğretmenlerin de insana yakışır bir refaha kavuşması gerekir. Öğretmenler eğitimin başlıca temellerinden biridir. İnsana yakışır bir gelire, iş güvencesine, yeterli imkânlara ve mesleklerine gösterilen saygıya ihtiyaç duyarlar.

Nitelikli eğitime her çocuk erişebilirse, Endonezya önümüzdeki birkaç on yılda ülkenin geleceğini belirleyecek insan kaynağını inşa ediyor demektir.

Sonuç: Diaspora Olarak Görüşümüz

Bu yazı, yurt dışında yaşayan Endonezya diasporası olarak bizim görüşümüzdür.

Bütün cevaplara sahip olduğumuzu iddia etmiyoruz ve hükümetin politikalarını yargılamak gibi bir niyetimiz yok. Yalnızca Endonezya'nın kalkınmasının her zaman halkın ihtiyaçlarını birinci öncelik olarak görmesini umuyoruz. Bize göre iş, sağlık ve eğitim son derece temel üç zemindir.

Bu üçü daha da güçlenir ve eşit biçimde yayılırsa, MBG ve Kopdes Merah Putih gibi programlar da faydası çok daha büyük olan birer kalkınma güçlendiricisi hâline gelebilir.

Sonuçta biz, Endonezya'nın yalnızca hükümet programlarının büyüklüğüyle tanınmasını istemiyoruz. Endonezya'nın; refah içindeki, sağlıklı, eğitimli, üretken ve kendi ayakları üzerinde durabilen halkıyla tanınmasını istiyoruz.

Endonezya diasporası olarak vatanımız için umudumuz budur.